Die Maan se rotasie en omwenteling
Hoe die Maan draai en wentel, waarom ons altyd dieselfde kant sien, en die maanfases. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die stoel-toets
Thabo stap een keer om ’n stoel en kyk die hele tyd na die stoel. Aan die einde het sy liggaam een keer heeltemal omgedraai. Net so draai die Maan een keer terwyl dit een keer om die Aarde wentel. As die Maan glad nie gedraai het nie, sou ons in ’n maand verskillende kante sien.
Een draai vir elke rondte = altyd dieselfde gesig na ons toe.
Tyd op die Maan
- Die Aarde draai omtrent 27 keer terwyl die Maan een keer wentel.
- Die Maan wentel omtrent 13 keer per jaar om die Aarde; ’n kwart rondte neem omtrent een week.
- Op die Maan word ’n plek eers baie warm en dan baie koud: twee weke son, twee weke donker, en geen lug nie.
- ’n Ruimtevaarder op die nabykant sien die Aarde amper op dieselfde plek in die lug bly.
Son, Aarde en Maan vergelyk
| Son | Aarde | Maan | |
|---|---|---|---|
| Wat is dit? | ’n ster | ’n planeet | ’n maan (natuurlike satelliet) |
| Vorm | Bol | Bol | Bol |
| Waarvan gemaak | Baie warm gasse | Rots, met water en lug | Rots en stof; geen lug nie |
| Grootte | Die grootste: meer as 100 Aardes langs mekaar | Kleiner as die Son, groter as die Maan | Omtrent ’n kwart van die Aarde se breedte |
| Beweging | Draai stadig om sy as | Draai om sy as (24 uur) en wentel om die Son (365¼ dae) | Draai om sy as en wentel om die Aarde (omtrent 27 dae) |
| Maak eie lig? | Ja | Nee | Nee: dit weerkaats sonlig |
Die fases
Van nuwemaan tot volmaan duur omtrent twee weke. By die eerste kwartier sien ons die helfte van die Maan verlig, want dit is ’n kwart deur die siklus. Mense oral op Aarde sien deur die eeue dieselfde ‘gesig’ op die volmaan.
Van een nuwemaan tot die volgende duur omtrent 29½ dae, net ’n bietjie langer as die 27 dae van een wenteling, want die Aarde beweeg intussen ook om die Son. Daarom sê ons die Maan se siklus is “omtrent ’n maand”.
Waarom verander die Maan se vorm? Die Son verlig altyd die helfte van die Maan. Soos die Maan om die Aarde wentel, sien ons ’n ander deel van daardie verligte helfte: niks daarvan by nuwemaan nie, en al daarvan by volmaan. Die fases word nie deur die Aarde se skaduwee veroorsaak nie; die Aarde se skaduwee val net tydens ’n maansverduistering op die Maan.
Onthou dit en toets jouself
- Die Maan draai een keer om sy as in omtrent 27 dae, en wentel ook in 27 dae om die Aarde. Baie handboeke rond dit af na omtrent 28 dae: omtrent ’n maand.
- Omdat dit een keer draai vir elke rondte, sien ons altyd dieselfde kant.
- Die agterkant van die Maan is nie altyd donker nie; dit is in 1959 eerste deur ’n ruimtetuig gefotografeer.
- Een dag-en-nag op die Maan duur omtrent ’n maand: twee weke son, twee weke donker.
- Die Maan se omwenteling laat die fases verander; die Aarde se swaartekrag hou dit in sy baan.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.

Die Maan is ’n skaam danser: hy draai om die Aarde, maar wys altyd net sy gesig, nooit sy rug nie.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Die Maan se rotasie en omwenteling- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.

