Medisyne deur die tyd
Medisyne deur die tyd: van kruie tot kiemteorie, narkose, antibiotika en X-strale. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Op ’n tydlyn
| Woord | Betekenis |
|---|---|
| Entstof | Leer die liggaam om teen ’n kiem te veg |
| Antiseptiese middel | Vloeistof wat kieme op die vel doodmaak (Lister het instrumente ontsmet) |
| Pynstiller | Neem pyn weg |
| Stetoskoop | Luister na hart en longe |
| Termometer | Meet liggaamstemperatuur |
| Chirurg | Dokter wat in ’n teater opereer |
| Kruiedokter | Tradisionele geneser wat plante gebruik |
Hippokrates was ’n Griekse dokter (omtrent 400 v.C.). Hy het geleer dat siekte natuurlike oorsake het en nie ’n straf van die gode is nie, en dat dokters ’n pasiënt se tekens moet dophou en neerskryf. Hy word die Vader van die Geneeskunde genoem; baie nuwe dokters lê vandag nog ’n belofte af wat op sy idees gebou is, die Hippokratiese eed.
Twee betekenisse
Die woord medisyne het twee betekenisse: ’n middel wat jy neem (“Die verpleegster gee Sipho sy medisyne”) en die wetenskap van genesing (“Medisyne het in 200 jaar baie verander”). Albei wil mense gesond maak. Dit kom van die Latynse medicus, ’n dokter. Voorkomende medisyne keer dat mense siek word. Neem net medisyne wat ’n dokter of verpleegster gegee het. Chirurge dra sedert die 1890’s rubberhandskoene teen kieme.
Onthou dit en toets jouself
- Vroeë gemeenskappe het siekte met plante en kruie behandel; tradisionele medisyne gebruik plaaslike kennis.
- Die groot ontdekking: kieme veroorsaak baie siektes (Louis Pasteur).
- Operasies was gevaarlik sonder narkose (die pasiënt was wakker) en sonder kiemkennis; die grootste doodsoorsaak was infeksie daarna.
- Antibiotika maak bakterieë dood (Fleming se penisillien uit ’n skimmel); maak altyd die kursus klaar.
- Mense leef langer: beter medisyne, kos en skoon water.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Pasteur = Proefnemings het gewys kieme maak siek; Fleming = Fungus (skimmel) word penisillien.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Medisyne deur die tyd- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.