Die Grondwet en die Handves van Regte
Die Grondwet van 1996, die Handves van Regte, die drie arms van die regering en verkiesings. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die regering
- Onafhanklike liggame soos die Ouditeur-generaal kan die regering eerlik nagaan.
- Al die amptelike tale moet gelyk behandel word; Suid-Afrikaanse Gebaretaal het in 2023 ’n amptelike taal geword.
- ’n ID-dokument of paspoort bewys burgerskap. Verantwoordelikhede: gebruik jou reg om te stem en gehoorsaam die wet; reg op ’n skoon omgewing → moenie besoedel nie.
- Word jou reg geskend? Gaan na ’n hof of die Menseregtekommissie.
- Die Grondwet het op 4 Februarie 1997 in werking getree. Die Handves van Regte is Hoofstuk 2 van die Grondwet.
- Regte in die Handves van Regte sluit in: gelykheid, menswaardigheid, lewe, vryheid van uitdrukking, onderwys en ’n veilige omgewing.
- Die regering werk in drie sfere: nasionaal (die hele land), provinsiaal (nege provinsies, elk gelei deur ’n premier) en plaaslik (munisipaliteite). Dit is iets anders as die drie arms hierbo.
Onthou dit en toets jouself
- Die Grondwet is in Desember 1996 in Sharpeville onderteken; dit is die hoogste wet: wette wat daarmee bots, is ongeldig.
- Die Handves van Regte beskerm o.a. gelykheid en menswaardigheid; regte kan beperk word sodat hulle nie ander skaad nie.
- Nasionale verkiesings elke vyf jaar, deur die OVK (Onafhanklike Verkiesingskommissie), met ’n geheime stemming.
- Parlement: die Nasionale Vergadering en die NRP (Nasionale Raad van Provinsies).
- Munisipaliteite (’n burgemeester en verkose raadslede) lewer plaaslike dienste soos water en paaie.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Drie arms: maak die wet (wetgewer), doen die wet (uitvoerend), toets die wet (regbank).
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Die Grondwet en die Handves van Regte- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.