Plante en fotosintese
Hoe ’n plant met sonlig sy eie kos maak, en waarom ons almal daarvan afhang. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die plant se kombuis
Die wortels neem water op; die stingel dra dit na die blare. Die blaar neem koolstofdioksied uit die lug in deur sy huidmondjies. Met die energie van sonlig maak die blaar suiker, en suurstof gaan uit.
Blare is gebou vir lig
- Die meeste blare is plat en breed om soveel moontlik sonlig te vang.
- Plante groei na die lig toe: fototropisme.
- Die plant gebruik ’n deel van die suiker en stoor die res, soos ’n geelwortel in sy dik wortel.
- Behalwe lig, water en lug het plante ook minerale uit die grond nodig.
Waarom dit saak maak
Plante is die produsente van die planeet: hulle maak kos vir al die ander lewende dinge, en die suurstof wat ons inasem. Woude is daarom baie belangrik vir ons lug.
Sonder blare kan ’n plant nie meer kos maak nie. In ’n lang droogte verwelk die blare.
Onthou dit en toets jouself
- Fotosintese: die plant maak kos (suiker) met sonlig, water en koolstofdioksied.
- Dit gebeur meestal in die blare; die groen chlorofil vang die sonlig.
- Die plant gee suurstof af: die suurstof wat ons inasem.
- Gasse gaan in en uit deur klein openinge onder die blaar: die huidmondjies (stomata).
- Snags stop fotosintese; ’n sampioen maak glad nie sy eie kos nie.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Foto = lig, sintese = maak: “maak met lig”. Lig + water + CO₂ in → suiker + suurstof uit.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Plante en fotosintese- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.