Materie, mengsels en skeiding
Mengsels en oplossings, en hoe ons die dele van ’n mengsel weer skei. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Mengsels en oplossings
In sommige mengsels kan jy die dele sien, soos sand en klippe: dit is ’n heterogene mengsel. Roer suiker in warm water, en dit los op: die suikerdeeltjies versprei tussen die waterdeeltjies. Sout in water is ’n oplossing: die sout is die opgeloste stof en die water is die oplosmiddel.
Skeidingsmetodes
| Mengsel | Metode |
|---|---|
| Klippe en meel | Sif |
| Sand en water | Filtreer (gooi deur ’n lap of filtreerpapier) |
| Ysterspykers en sand | Magneet |
| Sout en water | Laat die water verdamp |
| Olie en water | Laat dit uitsak en skep die olie af |
| Skoon water uit soutwater | Kook dit en koel die stoom tot water |
Dryf en sink, druk en hitte
- Hout dryf en klip sink: hout is minder dig as water.
- Druk ’n gas saam, en sy volume word kleiner.
- Verhit ’n stof, en sy deeltjies beweeg vinniger: dit smelt of verdamp.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Mengsel is twee of meer stowwe saam; suiwer water is nie ’n mengsel nie.
- ’n Stof wat in water oplos, is oplosbaar; die stof wat oplos heet die opgeloste stof.
- Skei met: sif (klippe uit meel), filtreer (sand uit water), magneet (yster uit sand), verdamp (sout uit soutwater).
- Suiker los vinniger op in warm water, want die deeltjies beweeg vinniger.
- Ná skeiding bly elke deel presies dieselfde stof.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Kies die skeimetode volgens die verskil: grootte → sif/filtreer, magneties → magneet, oplosbaar → verdamp.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Materie, mengsels en skeiding- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.