Grond en die oppervlak van die Aarde
Soorte grond, die grondprofiel, hoe ons grond beskerm, en sedimentêre gesteente. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die grondprofiel
Verwering breek rots op die plek af; erosie dra die grond weg. Kaal grond in swaar reën verloor sy bogrond. Boere plant dekgewasse of bou terrasse op hellings.
Drie soorte grond
| Grond | Korrels | Water |
|---|---|---|
| Sand | Grootste, rofste; voel korrelrig | Dreineer baie vinnig |
| Klei | Fynste; plak aanmekaar | Dreineer stadig; bly nat |
| Leem | ’n Mengsel | Hou water, dreineer goed |
Die maklikste toets: kyk hoe vinnig water deur die grond dreineer.
Gesteentes en fossiele
Sedimentêre gesteente is van saamgedrukte lae sand en modder. Die meeste fossiele kry ons daarin: dooie plante of diere word begrawe en verander stadig in klip. Fossiele vertel wat lank gelede geleef het. Stollingsgesteente vorm wanneer lawa of magma afkoel.
Die aardkors en ’n grondondersoek
Die buitenste laag van die aarde is die kors. Dit bestaan uit rotse, selfs onder die see, en grond. Grond, lug, water en sonlig ondersteun die lewe op aarde.
| Grond | Wat gebeur as jy water oorgooi? |
|---|---|
| Sanderige grond | Die water dreineer vinnig deur; min bly agter |
| Kleierige grond | Die water loop stadig deur; die grond hou baie water vas |
| Leemgrond | Hou genoeg water vas, maar raak nie papnat nie: die beste vir plante |
Regverdige toets: gebruik dieselfde hoeveelheid grond en dieselfde hoeveelheid water in elke tregter.
Onthou dit en toets jouself
- Grond = gebreekte rots, humus, lug en water.
- Sandgrond: growwe korrels, water dreineer vinnig. Kleigrond: fyn deeltjies, bly nat, kraak as dit droog word.
- Leemgrond is die beste vir die meeste plante: dit hou water maar dreineer steeds goed.
- Die bogrond het die meeste humus; daaronder is ondergrond, dan rots en rotsbodem.
- Erdwurms meng die grond en maak tonnels vir lug; kompos voeg humus by.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Sand = Sif (water loop deur). Klei = Kleef (water bly). Leem = Lekker (net reg vir plante).
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Grond en die oppervlak van die Aarde- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.