Energie en energiebronne
Energiebronne, hoe energie verander, en waarom ons energie moet spaar. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Energie verander
| Waar | Verandering |
|---|---|
| ’n Motor ry | Chemies → beweging |
| ’n Gloeilamp | Elektries → lig en hitte |
| ’n Flits | Chemies → elektries → lig |
| ’n Bal word opgegooi | Beweging → gestoorde energie |
| ’n Uitgerekte veer | Elastiese (gestoorde) energie |
’n Foon word warm terwyl dit laai: ’n deel van die energie word hitte. In ’n voedselketting word die energie minder by elke vlak.
Bronne vergelyk
| Bron | Voordeel | Nadeel |
|---|---|---|
| Son | Hernubaar, skoon | Werk nie snags nie |
| Wind | Hernubaar en skoon: dit raak nie op nie | Werk nie as daar geen wind is nie |
| Steenkool | Baie krag | Besoedel die lug erg; raak op |
| Kernkrag | Geen rook nie | Afval bly baie lank gevaarlik |
| Geotermies | Hitte van binne die Aarde | Net op sekere plekke |
Spaar energie
Die meeste van ons elektrisiteit kom van nie-hernubare bronne. Die beste manier om ’n huis se kragverbruik te sny: isoleer die geiser en die plafon, en gebruik LED-ligte.
Onthou dit en toets jouself
- Die Son is die belangrikste energiebron; selfs die energie in kos kom van die Son.
- Brandstof bevat gestoorde chemiese energie; steenkool is nie-hernubaar.
- Energie gaan nooit regtig verlore nie: dit verander net van vorm (behoud van energie).
- ’n Kragopwekker verander beweging in elektrisiteit; ’n sonpaneel verander sonlig in elektrisiteit.
- ’n LED-lamp maak minder vermorste hitte as ’n ou gloeidraadlamp.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Energie is soos geld wat jy ruil: dit word nooit weggegooi nie, net omgeruil na ’n ander soort. Die “kleingeld” is meestal hitte.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Energie en energiebronne- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.