Eenvoudige masjiene
Die hefboom, katrol, skuinsvlak, wig, skroef en wiel-en-as: hoe hulle werk makliker maak. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die hefboom
- ’n Wipplank se steunpunt is die stut in die middel.
- ’n Lepel wat ’n verfblik se deksel oplig, is ’n hefboom.
- ’n Skêr is twee hefbome wat by ’n spil aanmekaar is.
Die ander eenvoudige masjiene
| Masjien | Hoe dit lyk | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Katrol | Wiel met ’n tou in die groef | Vlagpaal, emmer uit ’n put |
| Skuinsvlak | ’n Plat helling | ’n Plank as oprit vir ’n yskas |
| Wig | Dik aan een kant, dun aan die ander | Byl, deurstopper |
| Skroef | Skuinsvlak om ’n staaf | Konfytbottel se deksel |
| Wiel en as | Wiel en staaf draai saam | Deurknop |
Waarom masjiene?
Mense gebruik eenvoudige masjiene om werk met minder moeite te doen. Die ou Egiptenare het waarskynlik reusesteenblokke teen lang grondhellings (skuinsvlakke) opgesleep om die piramides te bou. ’n Selfoon is nie ’n eenvoudige masjien nie.
Lang, flou helling = minder krag, maar ’n langer pad.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Eenvoudige masjien is ’n basiese werktuig wat werk makliker maak: minder moeite.
- ’n Hefboom is ’n staaf wat om ’n vaste punt draai: die steunpunt.
- ’n Katrol is ’n wiel met ’n tou in sy groef: trek af om op te lig.
- ’n Skuinsvlak is ’n helling; ’n lang, flou helling vra minder krag.
- ’n Wig is dik aan een kant en dun aan die ander; ’n skroef is ’n skuinsvlak om ’n staaf gedraai.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Ses helpers: Hefboom, Katrol, Skuinsvlak, Wig, Skroef, Wiel-en-as: “Hulle Kan Slim Werk Spaar, Wragtig!”
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Eenvoudige masjiene- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.