Brand- en elektriese veiligheid, en gestoorde energie
Brandveiligheid, elektriese veiligheid, en energie wat in vere en rekkies gestoor word. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Brandveiligheid
- ’n Glasbottel oor ’n brandende kers: die vlam gaan dood, want die suurstof word opgebruik.
- ’n Pot olie brand: ’n grootmens skakel die stoof af en sit ’n deksel op.
- Los nooit ’n pot op die stoof sonder om dit dop te hou nie.
Energie in vere en rekkies
| Speelding | Waar is die energie gestoor? |
|---|---|
| Opwenkarretjie | In die opgewende veer |
| Boksie waaruit ’n pop spring | In die saamgedrukte veer |
| Spring-op-stok (pogo) | In die veer wat saamdruk en terugspring |
| Trampolien | In die gerekte vere |
| Rekkie-vuurpyl | In die uitgerekte rekkie |
Draai die rekkie van ’n speelgoedkarretjie meer kere, en die kar gaan verder: meer gestoorde energie.
’n Regverdige toets
Sizwe toets of ’n rekkie wat verder uitgerek word, ’n papierbal verder skiet. Hy verander net hoe ver hy die rekkie rek, hou dieselfde rekkie en bal, en meet hoe ver die bal vlieg. Hy doen elke toets drie keer sodat sy resultate betroubaar is.
Goeie voorspelling: “As ek die rekkie verder rek, sal die bal verder vlieg.”
Energie van ’n grondboontjie kom eerste van die Son. In die klas kan ’n onderwyser een onder ’n proefbuis water brand om te wys hoeveel hitte-energie dit stoor. Moet dit nooit by die huis probeer nie.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Vuur het brandstof, hitte en suurstof nodig; ’n vlambare stof brand maklik.
- Tydens ’n brandoefening loop jy kalm na die versamelpunt; in rook kruip jy laag.
- ’n Beskadigde kragkoord: los dit en sê vir ’n grootmens. Moenie te veel toestelle in een kragpunt prop nie.
- ’n Uitgerekte of gedraaide rekkie en ’n saamgedrukte veer hou gestoorde energie.
- Laat los: die gestoorde energie word bewegingsenergie (kineties).
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Vuur se drie vriende: Brandstof, Hitte, Suurstof. Vat een weg, en die partytjie is verby.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Brand- en elektriese veiligheid, en gestoorde energie- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.