Biodiversiteit en bedreigde spesies
Die verskeidenheid lewe, inheemse en uitheemse spesies, bedreigde diere en bewaring. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Baie soorte lewe
Suid-Afrika het ’n ryk biodiversiteit. Fynbos is spesiaal: dit het ’n reuse-verskeidenheid plantsoorte. Ons nasionale blom is die koningsprotea. Hoe meer biodiversiteit, hoe makliker herstel die natuur ná skade.
| Woord | Betekenis |
|---|---|
| Inheems | Kom natuurlik in die land voor |
| Uitheems | Van elders ingebring |
| Indringerplant | ’n Uitheemse plant wat versprei en oorneem |
| Bedreig | In gevaar om uit te sterf |
| Uitgesterf | Geen lewende lede meer nie |
Hulle hang van mekaar af
Interafhanklikheid beteken lewende dinge het mekaar nodig. Rooibokke wei naby bobbejane: die bobbejane sien gevaar raak en blaf ’n waarskuwing. As een spesie verdwyn, word die hele stelsel ontwrig.
- Diere het plante nodig vir kos, skuiling en nesmateriaal, en vir die suurstof wat plante afgee.
- Plante het diere nodig: bye, voëls en ander diere dra stuifmeel van blom na blom (bestuiwing).
- Diere versprei sade as hulle vrugte eet of as sade aan hul pels vashaak (saadverspreiding). Diere se mis voeg voedingstowwe by die grond.
Wat kan jy doen?
- Plant inheemse plante: hulle gebruik minder water en pas by ons klimaat.
- Moenie rommel strooi nie, en help om indringerplante uit te trek.
- Wetenskaplikes tel diere om te sien of die getalle styg of daal; die Rooi Lys wys spesies in gevaar.
Onthou dit en toets jouself
- Biodiversiteit is die verskeidenheid lewende dinge in ’n gebied.
- ’n Inheemse spesie kom natuurlik hier voor (springbok); ’n uitheemse een is van elders ingebring.
- ’n Bedreigde spesie kan uitsterf; ’n uitgestorwe spesie het geen lewende lede meer nie.
- Die grootste oorsaak van spesieverlies is habitatverlies deur mense. Renosters word deur stropers gejag.
- Bewaring is om die natuur vir die toekoms te beskerm, soos in ’n natuurreservaat.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Bio = lewe, divers = baie soorte. Meer soorte = sterker natuur, soos ’n span met baie spelers op die bank.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Biodiversiteit en bedreigde spesies- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.