Kaartvaardighede
Soorte kaarte, die sleutel, skaal en afstand, en hoe ’n atlas werk. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die dele van ’n kaart
- Titel: wat die kaart wys.
- Sleutel (legende): wat elke simbool en kleur beteken.
- Noordpyl of kompasroos: die rigtings.
- Skaal: hoe ver dinge regtig van mekaar af is.
Kaarte gebruik vaste kleure: blou vir water, groen vir lae land, bruin vir hoë grond en berge. ’n Spoorlyn is ’n lyn met dwarsstrepies.
Skaal: van die kaart na die regte wêreld
Meet die afstand op die kaart met ’n liniaal. Gebruik dan die skaal om dit om te skakel na die regte afstand.
As 1 cm op die kaart 10 km is, dan is 4 cm op die kaart 4 × 10 = 40 km in die regte wêreld.
’n Grootskaalse kaart wys ’n klein gebied, soos ’n dorp, met baie detail.
Soorte kaarte
| Kaart | Wat dit wys |
|---|---|
| Fisiese kaart (reliëfkaart) | Berge, riviere en hoogte met kleure |
| Politieke kaart | Grense, lande, provinsies en stede |
| Padkaart | Paaie en roetes tussen dorpe |
| Bevolkingskaart | Waar en hoeveel mense woon |
| Landboukaart | Watter gewasse waar groei |
’n Satellietbeeld is ’n foto van die aarde uit die ruimte. ’n Digitale kaart op ’n foon wys jou eie posisie. ’n Wêreldkaart is altyd effens skeef getrek, want ’n ronde aarde kan nie plat lê nie.
Lande sonder ’n kus
’n Landingeslote land het geen eie kuslyn nie, soos Botswana en Lesotho. Sulke lande moet hul goedere deur ’n buurland se hawe stuur, soos Durban, en het goeie verhoudings met hul bure nodig.
Onthou dit en toets jouself
- Die sleutel verduidelik die simbole; die skaal wys die regte afstand.
- Meet met ’n liniaal en reken met die skaal: as 1 cm = 10 km, is 4 cm = 40 km.
- ’n Fisiese kaart wys landvorme en hoogte; ’n politieke kaart wys grense en stede.
- ’n Atlas is ’n boek kaarte; die indeks agter gee die bladsy en blok.
- ’n Landingeslote land het geen kuslyn nie, soos Botswana.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Skaal-som: cm op die kaart × skaal = regte afstand. 4 cm × 10 km = 40 km.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Kaartvaardighede- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.