Gratis Graad 5 Afrikaans-les: Samestellings, afleidings en afkortings
Bou voort op Graad 4. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Gebruik -e- en -s- tussen die dele van samestellings.
- Gebruik die koppelteken waar nodig: e-pos, 12-jarige.
- Maak naamwoorde met -ing, -te en -skap.
- Skryf dae en maande afgekort: Di., Okt.
- Skryf letterwoorde sonder punte: RSA.
Verbindingsklanke: -e- en -s-
Party samestellings kry ’n -e- of -s- tussen die dele.
| Dele | Samestelling | Verbinding |
|---|---|---|
| perd + by | perdeby | -e- |
| boer + wors | boerewors | -e- |
| stad + raad | stadsraad | -s- |
| uitnodiging + kaartjie | uitnodigingskaartjie | -s- ná -ing |
Woorde op -ing kry ’n -s- voor die volgende deel: uitnodigingskaartjie, regeringsgebou.
Kies die samestelling
Kies die regte spelling.
Die koppelteken
Gebruik ’n koppelteken (-) in hierdie gevalle.
| Wanneer? | Voorbeeld |
|---|---|
| ná ’n enkele letter | e-pos, x-straal |
| by syfer + woord | ’n 12-jarige seun |
| by aardrykskundige name | Suid-Afrika, Suid-Afrikaans |
| as twee klinkers verwarrend saamkom | na-aap, see-eend |
Nie Suid Afrika nie, maar Suid-Afrika.
Koppelteken of nie?
Kies die regte spelling.
Agtervoegsels wat naamwoorde maak
Met hierdie agtervoegsels maak ons selfstandige naamwoorde.
| Agtervoegsel | Voorbeelde |
|---|---|
| -ing | teken → tekening, beskryf → beskrywing |
| -te | diep → diepte, breed → breedte |
| -skap | vriend → vriendskap, land → landskap |
| -heid | eerlik → eerlikheid |
By -ing word f soms w: beskryf → beskrywing.
Maak die naamwoord
Kies die regte woord.
Afkortings: dae, maande, lande
Dae en maande kry ’n hoofletter en ’n punt. Letterwoorde kry hoofletters sonder punte.
| Woord | Afkorting |
|---|---|
| Dinsdag / Donderdag | Di. / Do. |
| Woensdag | Wo. |
| Oktober | Okt. |
| Republiek van Suid-Afrika | RSA |
| Verenigde State van Amerika | VSA |
| professor / dominee | prof. / ds. |
| grade Celsius | °C |
Pasop: Di. is Dinsdag en Do. is Donderdag.
Kies
Kies die regte antwoord.
So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.
- Samestellings1.
Voeg saam:
a) perd + by · b) stad + raad · c) regering + gebou (3)Wys die antwoord
Antwoord: a) perdeby · b) stadsraad · c) regeringsgebou
Punte: 1 punt elk.
- Naamwoorde2.
Maak ’n selfstandige naamwoord:
a) breed · b) vriend (2)Wys die antwoord
Antwoord: a) breedte · b) vriendskap
Punte: 1 punt elk.
- Afkortings3.
Skryf afgekort:
a) Dinsdag · b) Oktober · c) Republiek van Suid-Afrika (3)Wys die antwoord
Antwoord: a) Di. · b) Okt. · c) RSA
Punte: 1 punt elk.
Onthou dit en toets jouself
Tik op ’n blok om dit oop te maak.
Onthou dit: jou opsomming5 punte
- -e- (perdeby, boerewors), -s- (stadsraad), -ing + s (regeringsgebou).
- Koppelteken: e-pos, 12-jarige, Suid-Afrika.
- -ing (beskrywing), -te (diepte), -skap (vriendskap).
- Dae en maande: Di., Do., Okt. (hoofletter + punt).
- Letterwoorde: RSA, VSA (geen punte).
Pasop!4 maklike foute
- Nie: perdby Wel: perdeby
- Nie: Suid Afrika Wel: Suid-Afrika
- Nie: R.S.A. Wel: RSA
- Nie: beskryfing Wel: beskrywing
Wat die eksamen vra3 vraagtipes
- Bou samestellings met -e- of -s-.
- Skryf met koppeltekens waar nodig.
- Skryf afkortings vir dae, maande en lande.
Vinnige vrae
Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.
Jy het al 4 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.Gereed om te oefen? In die Graad 5 Afrikaans-vasvra kies jy Samestellings en afleidings of Afkortings.
- Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
- Kyk saam na ’n kalender en lees die afkortings vir die dae en maande hardop.
- Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.
Wat hierdie Graad 5 Afrikaans-les oor samestellings, afleidings en afkortings dek
Hierdie gratis, interaktiewe Graad 5 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur samestellings, afleidings en afkortings volgens die KABV. samestellings met -e- en -s-, die koppelteken, agtervoegsels -ing, -te, -skap en -elik, en afkortings vir dae, maande en lande, met oefening.
Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 5 Afrikaans-vasvra.

