Gratis Graad 5 Afrikaans-les: Manlik en vroulik
Bou voort op Graad 4. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Ken die vier geslagte: manlik, vroulik, gemeenslagtig en onsydig.
- Maak vroulike vorme met -in, -es en -ster.
- Verander samestellings: buurman – buurvrou.
- Gebruik mannetjie en wyfie by diere.
- Verander sinne met al die woorde wat moet verander.
Vier geslagte
Elke selfstandige naamwoord het ’n geslag.
Kleure: blou = manlik · rooi = vroulik
| Geslag | Wat is dit? | Voorbeelde |
|---|---|---|
| manlik | man of manlike dier | oom, bul |
| vroulik | vrou of vroulike dier | tante, koei |
| gemeenslagtig | kan manlik óf vroulik wees | kind, ouer, leerder, dokter |
| onsydig | nie manlik of vroulik nie: dinge | tafel, boom, skool |
Vra: kan dit ’n man én ’n vrou wees? → gemeenslagtig. Is dit ’n ding? → onsydig.
Watter geslag?
Kies die geslag.
Agtervoegsels: -in, -es en -ster
Baie vroulike vorme kry ’n agtervoegsel.
| Agtervoegsel | Manlik → vroulik |
|---|---|
| -in | vriend → vriendin, held → heldin, hertog → hertogin, god → godin |
| -es | onderwyser → onderwyseres, danser → danseres, digter → digteres |
| -ster | skrywer → skryfster, speler → speelster |
By -ster verander die stam: skrywer → skryfster, speler → speelster. Die -er val weg.
Kies die vroulike vorm
Kies die regte vroulike vorm.
Samestellings: verander net die deel wat moet
By ’n samestelling verander net die manlike deel.
Kleure: blou = manlik · rooi = vroulik
| Manlik | Vroulik |
|---|---|
| buurman | buurvrou |
| gasheer | gasvrou |
| kleinseun | kleindogter |
| stiefpa | stiefma |
| olifantbul | olifantkoei |
Vind die manlike deel, gee sy paar en sit die res net so terug: skoonpa → skoonma.
Verander die samestelling
Kies die regte vroulike vorm.
Mannetjie en wyfie
By baie diere het ons nie ’n aparte woord nie. Dan sê ons mannetjie en wyfie.
- ’n meerkatmannetjie en ’n meerkatwyfieof: die mannetjie en die wyfie
- Die wyfie lê die eiers.
Kleure: blou = manlik · rooi = vroulik
Gebruik mannetjie en wyfie net vir diere, nooit vir mense nie.
Diere
Kies die regte woord.
Verander ’n hele sin
Verander elke manlike selfstandige naamwoord én elke voornaamwoord wat daarby hoort.
- Die digter lees sy gedig vir sy neef voor.→ Die digteres lees haar gedig vir haar niggie voor.
Kleure: blou = manlik · rooi = vroulik
Moenie gemeenslagtige of onsydige woorde verander nie: leerder, kind, gedig bly net so.
Wat moet verander?
Tik op al die woorde wat moet verander as die sin vroulik word.
So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.
- Geslag1.
Gee die geslag van elke woord:
a) ouer · b) stoel · c) ooi · d) hings (4)Wys die antwoord
Antwoord: a) gemeenslagtig · b) onsydig · c) vroulik · d) manlik
Punte: 1 punt elk.
- Vroulike vorm2.
Gee die vroulike vorm:
a) skrywer · b) gasheer · c) hertog (3)Wys die antwoord
Antwoord: a) skryfster · b) gasvrou · c) hertogin
Punte: 1 punt elk.
- Verander3.
Herskryf die sin in die vroulike vorm:
Die danser bedank sy pa vir die blomme. (3)Wys die antwoord
Antwoord: Die danseres bedank haar ma vir die blomme.
Punte: 1 punt elk vir danseres, haar en ma.
Onthou dit en toets jouself
Tik op ’n blok om dit oop te maak.
Onthou dit: jou opsomming5 punte
- Vier geslagte: manlik, vroulik, gemeenslagtig (kind, leerder), onsydig (tafel).
- -in: vriendin, heldin, hertogin, godin. -es: onderwyseres, danseres, digteres.
- -ster: skryfster, speelster (die -er val weg).
- Samestellings: verander net die manlike deel (buurman → buurvrou, gasheer → gasvrou).
- Diere sonder eie woorde: mannetjie en wyfie.
Pasop!3 maklike foute
- Nie: skrywerin Wel: skryfster
- Nie: gasheerin Wel: gasvrou
- Nie: die kind → die kindin Wel: kind is gemeenslagtig: bly net so
Wat die eksamen vra3 vraagtipes
- Gee die geslag van ’n lys woorde.
- Gee die vroulike of manlike vorm ook van samestellings.
- Herskryf ’n sin en verander al die woorde wat moet.
Vinnige vrae
Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.
Jy het al 5 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.Gereed om te oefen? In die Graad 5 Afrikaans-vasvra kies jy Manlik en vroulik.
- Een stap per dag is genoeg. Speel “Hy of sy, of albei?”: jou kind sê of ’n woord manlik, vroulik, gemeenslagtig of onsydig is.
- Lees ’n storie saam en verander ’n paragraaf van manlik na vroulik.
- Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.
Wat hierdie Graad 5 Afrikaans-les oor manlik en vroulik dek
Hierdie gratis, interaktiewe Graad 5 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur geslag volgens die KABV: manlik, vroulik, gemeenslagtig en onsydig, vroulike vorme met -in, -es en -ster, samestellings, mannetjie en wyfie, en hele sinne verander.
Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 5 Afrikaans-vasvra.

