Toestande van materie
Vaste stowwe, vloeistowwe en gasse, en hoe stowwe smelt, vries, verdamp en kondenseer. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Drie toestande
| Vaste stof | Vloeistof | Gas | |
|---|---|---|---|
| Vorm | Eie vorm | Vorm van houer | Vul die houer |
| Voorbeeld | Houtlepel, ys | Water, olie | Lug, stoom |
Van een toestand na ’n ander
- Ys word warm en smelt; water in die vrieskas vries.
- ’n Plas verdamp op ’n warm dag. Wasgoed droog vinniger as dit waai, want die wind dra die waterdamp weg.
- Druppels vorm buite-op ’n koue koeldrankblikkie: die waterdamp in die lug kondenseer.
- Kook is vinnige verdamping by ’n hoë temperatuur.
Hitte en deeltjies
Alles is gemaak van baie klein deeltjies. As jy ’n stof verhit, beweeg die deeltjies vinniger. Daarom smelt ys en kook water as dit warm genoeg word.
Jy kan deur lug loop, maar nie deur ’n muur nie: gasdeeltjies is ver uitmekaar.
Gasse en stol
- ’n Gas het geen vaste vorm nie en versprei oral: die reuk van brood in die oond vul die hele huis.
- ’n Gas kan saamgepers word: jy druk baie lug in ’n ballon of ’n fietsband.
- Stol (verharding) is wanneer ’n vloeistof afkoel en vas word: gesmelte sjokolade, was of botter word weer hard.
Verhit: vaste stof → vloeistof → gas. Koel af: gas → vloeistof → vaste stof.
Onthou dit en toets jouself
- Die drie toestande van materie is vaste stof, vloeistof en gas.
- ’n Vaste stof hou sy vorm; ’n vloeistof neem die houer se vorm aan; ’n gas vul die hele houer.
- Smelt: vas → vloeibaar. Vries: vloeibaar → vas.
- Verdamping: vloeibaar → gas. Kondensasie: gas → vloeibaar.
- Water kook by 100 °C en vries by 0 °C. Die massa bly dieselfde as dit vries.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Vas = soldate in ’n ry. Vloeibaar = mense in ’n gang. Gas = kinders met pouse op die speelgrond.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Toestande van materie- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 4 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.