Klank en lig
Hoe klank deur trillings ontstaan en hoe lig in reguit lyne beweeg en skaduwees maak. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Klank
Slaan ’n klok, en dit tril. Hou dit styf vas, en dit word stil, want jou hand keer die trilling. Slaan harder vir ’n harder klank. ’n Trom tril stadiger as ’n fluitjie, so dit gee ’n laer noot.
- Klank word sagter hoe verder jy van die bron af is.
- Dra oorproppies by ’n harde konsert om jou ore te beskerm.
Lig en skaduwees
Die Son maak sy eie lig. Lig beweeg in reguit lyne, so dit kan nie om ’n voorwerp gaan nie; daarom vorm ’n skaduwee agter ’n ondeursigtige voorwerp. Hoe nader die lig aan die voorwerp, hoe groter die skaduwee. Saans, as die son laag is, word skaduwees langer.
Moet nooit reguit na die Son kyk nie: dit kan jou oë vir altyd beseer.
Weerkaatsing
- ’n Blink spieël weerkaats lig die beste.
- Wit klere weerkaats sonlig en hou jou koeler.
- ’n Potlood in water lyk geknak, want lig buig as dit die water binnegaan.
Onthou dit en toets jouself
- Klank ontstaan as iets tril; dit beweeg deur die lug na ons ore.
- In die ruimte is daar geen klank nie, want daar is geen lug nie.
- Lig beweeg in reguit lyne. ’n Ondeursigtige voorwerp keer die lig: ’n skaduwee.
- Lig bons van ’n blink oppervlak af: weerkaatsing. Klank bons terug: ’n eggo.
- Ons sien weerlig voor ons donderweer hoor: lig beweeg vinniger as klank.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Klank = tril, lig = reguit. Weerlig wen altyd die resies, donderweer kom tweede.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Klank en lig- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 4 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.