Energie-omskakeling en oordrag
Hoe energie van een vorm na ’n ander verander, en hoe hitte beweeg. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Van een vorm na ’n ander
| Toestel | Energie-inset | Energie-uitset |
|---|---|---|
| Gloeilamp | Elektries | Lig en hitte |
| Radio | Elektries | Klank |
| Waaier | Elektries | Beweging |
| Windturbine | Beweging | Elektries |
| Sonpaneel | Lig | Elektries |
| Plant | Sonlig | Chemies (kos) |
| Ketel, stoof, strykyster | Elektries | Hitte |
| Haardroër | Elektries | Hitte, beweging (lug) en klank |
| Motor | Chemies (petrol) | Beweging, hitte en klank |
| Fiets | Jou spiere (energie uit kos) | Beweging |
| Trom | Beweging (jy slaan dit) | Klank |
Masjiene en toestelle het ’n energie-inset nodig om te werk, soos elektrisiteit, brandstof of jou spiere. Hulle gee ’n energie-uitset wat vir ons nuttig is: hitte, lig, klank of beweging.
Kos gee ons energie
’n Kind wat hardloop, gebruik chemiese energie uit kos. Vryf jou hande vinnig: bewegingsenergie word hitte. ’n Rollende bal het bewegingsenergie.
Energie word gemeet in joule.
Hoe hitte beweeg
- Hitte beweeg deur ’n metaallepel in warm sop: geleiding.
- Die Son se energie bereik ons deur die ruimte: straling.
- Wol vang liggaamshitte vas, daarom dra ons dit in die winter.
Onthou dit en toets jouself
- Energie-omskakeling is wanneer energie van een vorm na ’n ander verander.
- ’n Gloeilamp: elektries → lig en hitte. ’n Radio: elektries → klank.
- ’n Waaier: elektries → beweging. ’n Verwarmer: elektries → hitte.
- Energie verdwyn nie; ‘verlore’ energie word gewoonlik hitte.
- Metaal gelei hitte goed; wol is ’n goeie isolator wat liggaamshitte vasvang.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Vra by elke toestel: wat gaan in, wat kom uit? En onthou: die “verlore” energie word amper altyd hitte.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Energie-omskakeling en oordrag- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 4 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.