Vervoer deur die tyd
Hoe vervoer verander het: van voet en osse tot treine, motors en vliegtuie. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Toe en nou
| Toe | Nou |
|---|---|
| Loop, osse, perde, kamele (in droë streke) | Motors, busse, minibustaxi’s |
| Seilskepe, aangedryf deur die wind | Groot vragskepe; hawens laai die vrag |
| Stoomtreine | Elektriese treine en goederetreine (steenkool, mielies) |
| Pont of drif oor ’n rivier | Brûe en snelweë |
Die eerste motors is “perdlose koetse” genoem en het op petrol geloop. ’n Ossewa was stadig, want osse loop stadig. Openbare vervoer: busse en die minibustaxi, wat miljoene Suid-Afrikaners elke dag gebruik. Die pad wat ’n bus elke dag volg, is sy roete. In Suid-Afrika het ossewaens gesinne en goedere die binneland in gedra, bv. op die Groot Trek in die 1830’s. Voor daar treine was, het perdekarre en koetse passasiers en pos tussen dorpe vervoer; ’n koets het by stopplekke langs die pad vars perde gekry.
Hoekom dit saak maak
- Mense reis verder en vinniger, en vervoer is goedkoper as ’n honderd jaar gelede.
- Die stoomenjin het treine moontlik gemaak; treine het mense, goedere en werk na dorpe gebring.
- Skepe vervoer die meeste goedere oor die see.
Onthou dit en toets jouself
- Voor masjiene het mense geloop of diere gebruik; vragte is gedra of gesleep.
- Die wiel het swaar vragte oor land makliker gemaak; osse het waens en ploeë getrek.
- Die eerste treine het met stoom geloop; dorpe het langs spoorlyne gegroei.
- Die vliegtuig is die vinnigste oor lang afstande en het die wêreld kleiner laat voel.
- Meer verkeer bring lugbesoedeling en opeenhopings; ’n fiets besoedel nie.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Vervoer het van voete na vlerke gegaan: voet, os, wiel, stoom, petrol, vliegtuig.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Vervoer deur die tyd- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 4 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.