Ballonne en lugskepe
Warmlugballonne en lugskepe: hoe hulle werk, die Hindenburg-ramp en wat die vliegtuig verander het. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Hoe ’n ballon vlieg
- Passasiers staan in ’n mandjie onder die ballon. Die brander (met propaangas) verhit die lug om te styg; laat die lug afkoel om te daal.
- Die Montgolfiers het strooi en wol gebrand. ’n Ballon kan nie gestuur word nie; die vlieënier soek winde op verskillende hoogtes.
- Vlugte is vroegoggend, want die wind is kalm en die lug koel. Vandag vir pret, soos oor die Magaliesberg; weerballonne dra meetinstrumente.
Lugskepe
Lugskepe was sigaarvormig om maklik deur die lug te beweeg, met sakke vol gas wat ligter as lug is binne-in ’n groot raam. Enjins het hulle beter as ballonne gemaak. Vandag word hulle soms vir advertensies en verfilming gebruik. Tydens die beleg van Parys in 1870 het ballonne briewe en mense oor die vyand gedra. Die eerste mense het meer as 240 jaar gelede gevlieg.
Moderne lugvervoer
- Straalvliegtuie (sedert die 1950’s) dra honderde passasiers vinnig oor lang afstande; vragvliegtuie dra goedere.
- ’n Helikopter kan reguit opstyg en in klein plekke land, so dit word vir reddings gebruik en om pasiënte hospitaal toe te neem.
- Suid-Afrika se besigste lughawe is O.R. Tambo Internasionaal, naby Johannesburg.
Onthou dit en toets jouself
- In 1783 het die Montgolfier-broers in Frankryk warmlugballonne laat vlieg. Die eerste passasiers was ’n skaap, ’n eend en ’n haan (September 1783). Twee maande later, in November 1783, het twee mans die eerste ballonvlug met mense gemaak.
- ’n Warmlugballon styg omdat warm lug ligter is as die koeler lug om dit.
- ’n Lugskip is ’n gasballon met enjins wat gestuur kan word; zeppelins is na graaf Ferdinand von Zeppelin vernoem.
- Die Hindenburg het in 1937 aan die brand geslaan: dit was vol waterstof. Vandag gebruik ons veilige helium.
- Die vliegtuig het lugskepe vir lang passasiersreise vervang.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Warm lug klim, soos stoom uit ’n ketel. Waterstof brand; helium brand nie.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Ballonne en lugskepe- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 4 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.