Van plaas tot bord: verwerkte kos
Hoe kos van die plaas tot op jou bord kom, en wat verwerkte kos is. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Vars of verwerk?
Vars (onverwerkte) kos lyk nog soos dit op die plaas gegroei het. Verwerkte kos is in ’n fabriek of kombuis verander.
| Van die plaas | Word verwerk tot |
|---|---|
| koring | meel en brood |
| mielies | mieliemeel (pap) |
| melk | kaas, jogurt en botter |
| druiwe | rosyne |
| lemoene | lemoensap |
| suikerriet | suiker |
| grondbone | grondboontjiebotter |
| aartappels | skyfies |
Die pad van die plaas na jou bord
- By die fabriek word kos verwerk en verpak, byvoorbeeld melk in kartonne.
- Fabrieke staan naby plase (die grondstowwe) of naby groot stede (die kopers).
- Verpakking beskerm die kos en gee inligting, soos die “beste voor”-datum.
Waarom ons kos verwerk
- Dit hou langer: droë rosyne en biltong bederf nie gou nie.
- Dit is veiliger om te eet.
- Dit is makliker om te gebruik, soos meel om mee te bak.
Eet meer vrugte, groente en volgraan. Hulle het minder suiker, sout en vet as baie verwerkte kos.
Van koringland tot toebroodjie
- Die boer oes die koring.
- ’n Meule maal die koring tot meel.
- ’n Bakkery meng meel, water en gis en bak brood.
- ’n Trok neem die brood na die winkel.
- By die huis maak jy ’n toebroodjie.
Mense verwerk kos deur dit te kook, te droog, uit te druk (lemoensap), te sny en te meng.
Onthou dit en toets jouself
- Vars kos kom reguit van die plaas: ’n appel, groente, eiers.
- Verwerkte kos is verander: koring word meel en dan brood; melk word kaas en jogurt.
- Ons verwerk kos sodat dit langer hou, veiliger is en makliker is om te gebruik.
- Die ketting: plaas → fabriek → winkel → huis.
- Eet meer onverwerkte kos: dit het minder suiker, sout en vet.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Vra die kos: “Lyk jy nog soos op die plaas?” Ja = vars. Nee = verwerk.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Van plaas tot bord: verwerkte kos- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 4 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.